روش های مکانیزه آبیاری بارانی

دستگاه آبیاری آبفشان غلطان

  • این دستگاه اولین بار در سال ۱۹۵۰ ساخته شد.
  • هدف اصلی استفاده از این دستگاه آسانتر نمودن جابجایی بالهای آبیاری در روش­های کلاسیک است.
  • از تعدادی لوله‌ آلومینیمی که در وسط آن­ها چرخ نصب شده و با اتصالات مخصوص بهم متصلند، تشکیل شده است.
  • جابجای دستگاه توسط موتور تک سیلندری که در وسط آن قرار دارد، انجام می‌شود.
  • این دستگاه دارای محدودیت­هایی از نظر گیاه و زمین می‌باشد.
  • شیب اراضی نباید از ۴ -۵ درصد بیشتر باشد.
  • وجود عوارض در زمین ( طبیعی یا مصنوعی) ، برای کاربرد این روش ایجاد محدودیت می کنند .

اجزای دستگاه آبیاری آبفشان غلطان

  • لوله‌ها: آلومینیم، قطر۴ یا ۵ اینچ( در ایران ۴ اینچ)، ضخامت ۰.۰۷۲ یا ۰.۰۷۸ اینچ.
  • چرخ­ها: گالوانیزه، قطر۵ یا ۶ یا ۷ فوت.
  • موتور: تک سیلندر بنزینی با قدرت ۶ تا ۸ اسب بخار با سرعت قابل تنظیم از۳تا ۱۹.۸ متر در دقیقه.
  • اتصالات لوله‌ها: از نوع اتصال سریع با شیارهای مخصوص که با بست­های فلزی به‌ یکدیگر جفت می‌شوند.
  • سایر اجزا: آبپاش­ها، سوپاپ­های یک­طرفه، پایه‌های نگه­دارنده، چوب­های اسکی.

 

دستگاه آبیاری آبفشان قرقره‌ای

  • این دستگاه اولین بار در سال ۱۹۶۵ ساخته شد.
  • از یک قرقره بزرگ حامل لوله پلی‌اتیلن و یک ارابه آبپاش تفنگی تشکیل شده است.
  • پس از استقرار ارابه آبپاش در انتهای نوار مورد نظر، با راهاندازی دستگاه، ارابه بطرف قرقره کشیده می‌شود.
  • شعاع پاشش آبپاش بین ۲۵ تا ۵۰ متر بوده و اثرات باد و تبخیر نسبت به روش­های دیگر بیشتر است.
  • عمدتاً جهت آبیاری تکمیلی و در خاک­های سبک تا متوسط مناسب می‌باشد.
  • از مزایای این دستگاه قابلیت جابجایی آن می‌باشد.
  • این دستگاه می­تواند در اراضی تا شیب ۱۲ درصد کارایی داشته باشد.
  • محدودیتی ازلحاظ شکل و ابعاد زمین و همچنین ارتفاع محصول وجود ندارد.

 

اجزای دستگاه آبیاری آبفشان قرقره‌ای

  • ارابه آبپاش تفنگی: برای نگهداری و جابجایی آبپاش تفنگی.
  • آبپاش تفنگی: فشار کار کرد۲تا ۸ بار و آبدهی ۸ تا ۱۳۱ مترمکعب در ساعت و دارای سیستم تنظیم زاویه چرخش.
  • لوله: از جنس پلی‌اتلین با سختی متوسط با قطر ۴۰ تا ۱۲۵ میلیمتر و طول  ۱۲۵ تا ۴۰۰ متر.
  • شاسی قرقره: شامل مجموعه قرقره، موتور هیدرولیکی، و سیستم­های هدایت لوله، نگهدارنده ارابه آبپاش‌، تنظیم سرعت چرخش قرقره،  قطع اتوماتیک چرخش لوله و آب ورودی، جک­های هیدرولیکی و . . . می‌باشد .

 

 

دستگاه آبیاری آبفشان دوار

  • این دستگاه اولین بار در سال ۱۹۴۹ با هدف آبیاری مکانیزه مزارع بزرگ و یکپارچه ساخته شد.
  • شامل یک بال آبیاری بزرگ است که بر روی چرخ­هایی نصب شده و با چرخش حول یک محور عمودی، زمین را به شکل دایره آبیاری می‌کند.
  • بال آبیاری از چندین دهانه تشکیل شده که بر روی برج­هایی به شکل A قرار گرفته‌اند. هر برج دارای دو چرخ بزرگ است.
  • هر کارگر ماهر بطور متوسط ۵ دستگاه(۲۰۰تا ۳۰۰ هکتار ( را می‌تواند هدایت نماید.
  • هزینه سرمایه‌گذاری اولیه این روش نسبت به روش­های دیگر در حد متوسط ولی هزینههای بهره‌برداری و نگهداری به مراتب کمتر است .

 

  • در اراضی تا شیب ۱۵درصد قابل استفاده است.
  • از حداکثر ساعات آبیاری در شبانه روز می­توان استفاده نمود.
  • از جمله مشکلات این دستگاه عدم آبیاری گوشه‌های زمین، ایجاد روان آب در انتهای آن و عمیق شدن مسیر چرخ­ها  (مخصوصاً در خاک­های سنگین) می‌باشد.
  • گوشه­های زمین را می­توان با استفاده از گان انتهایی ویا corner system آبیاری نمود .
  • مشکل روان­آب انتهایی را می­توان با تغییر نوع پاشنده­ها از اسپریر به آبپاش ضربه ای(sprinkler)، و یا استفاده از بوم اسپری در دهانه­های آخر و در نهایت کاهش طول دستگاه برطرف نمود .
  • برای جلوگیری از مشکل عمیق شدن مسیر چرخ ها و صدمه به ماشین های کشاورزی ، باید از چرخ های بزرگ و عریض تر استفاده نمود و عملیات داشت و برداشت را بصورت دایره‌ای انجام داد.
  • وجود عوارض در زمین ( طبیعی یا مصنوعی) ، برای کاربرد این روش ایجاد محدودیت می کنند .

 

اجزای دستگاه آبیاری آبفشان دوار

این دستگاه از چهار قسمت اصلی تشکیل شده است:

  • برج مرکزی.
  • دهانه‌ها (Spans).
  • برج­ها (Towers).
  • پاشندهها.

برج مرکزی

  • آب مورد نیاز از این قسمت وارد دستگاه می‌شود.
  • برج مرکزی توسط بستهای قوی بر روی یک سکوی بتنی محکم می‌گردد.
  • تجهیزات مکانیکی شامل: کنتور، شیر فلکه، صافی، محل تزریق کود و سم، بوشن و زانوی چرخش و . . .
  • تجهیزات برقی شامل: تابلوی کنترل، کلکتور و . . .

تابلوی کنترل

  • کلید روشن و خاموش کردن.
  • اهرم تعیین جهت حرکت دستگاه.
  • سیستم ایمنی.
  • تایمر تنظیم سرعت حرکت دستگاه.

 

دهانه‌ها  (Spans)

  • دهانه‌ها بال آبیاری یا بازوی دستگاه را تشکیل می‌دهند.
  • تعداد و طول هر یک از دهانه‌ها از مشخصه‌های اصلی دستگاه بوده و با توجه به شرایط بایستی طراحی شود.
  • هر دهانه شامل چندین لوله گالوانیزه ۶ یا ۱۲ متری است که با اتصالات مخصوصی بهم متصل شده‌اند.
  • هر دهانه توسط نبشیها و میل مهارها بین دو برج نگهداری میشوند.
  • دهانه‌ها  در بالای هر برج توسط اتصالات انعطاف‌پذیر بهم متصل شده‌اند
  • بر روی لوله‌ها به فواصل معین محل­هایی برای نصب آبپاش­ها پیش‌بینی شده است.
  • در محل اتصال دهانه‌ها، سوپاپ­های تخلیه نصب شده‌اند.
  • طول دهانه‌ها با توجه به شرایط بین ۳۰ تا ۷۰ متر میباشد.
  • بر روی برج آخر معمولاً یک بالچه (Overhang)   به  طول۶ تا ۱۸ متر نصب شده و در انتهای آن یک یا دو آبپاش بزرگ قرار میدهند.
  • برای تامین فشار مورد نیاز آبپاش­های انتهایی از بوستر پمپ استفاده میشود.
  • برای مشخص شدن موقعیت انتهای دستگاه مخصوصاً در شب، بر روی برج آخر یک چراغ نصب میشود.

 

برجها  (Towers)

  • برجها از نبشی‌ها و میله‌های فولادی تشکیل شده‌اند.
  • برجها در محل اتصال دو دهانه قرار داشته و توسط دو چرخ با زمین تماس دارند.
  • وظیفه برج­ها، تحمل وزن دهانه‌ها، حفظ تعادل و امکان حرکت دستگاه می‌باشد.
  • برای تعادل بیشتر در زمین­های ناهموار و یا در مناطق باد‌خیز، بایستی فاصله محور چرخ­ها بیشتر انتخاب شوند.
  • در بالای هر برج یک میکروسوییچ، بر روی شاسی بین دو چرخ یک الکتروموتور(۰.۷۵ تا ۲اسب بخار) و بر روی هر چرخ یک گیربکس (۱:۴۳ تا ۱:۵۳ کاهنده( نصب شده است.

آرایش پاشندهها بر روی دستگاه :

  • اندازه آبپاش­ها ثابت، فواصل متغیر
  • اندازه آبپاش­ها متغیر، فواصل ثابت
  • اندازه آبپاش­ها و فواصل متغیر

 

دستگاه آبیاری آبفشان خطی

  • این دستگاه اولین بار در سال ۱۹۷۱ با هدف آبیاری مکانیزه مزارع بزرگ و یکپارچه ساخته شد.
  • ساختمان آن شبیه آبفشان دوار بوده ولی حرکت آن به صورت خطی است و زمین تحت آبیاری بصورت مربع یا مستطیل است.
  • تلفات گوشه‌ها، هرزآب انتها وجود نداشته و اثر باد کمتر است.
  • از مشکلات این دستگاه حرکت برگشتی است که باعث تلفات زمانی، غیریکنواختی دور آبیاری و فرو رفتن در گل می‌شود.
  • هر دستگاه می‌تواند بین ۳۰ تا ۱۰۰ هکتار را آبیاری نماید.
  • وجود عوارض در زمین ( طبیعی یا مصنوعی) ، برای کاربرد این روش ایجاد محدودیت می کنند .

 

موارد اختلاف با دستگاه آبفشان دوار

  • برج مرکزی ثابت نبوده و به موازات کانال یا خط آبرسان حرکت می‌کند. برای هدایت صحیح و جلوگیری از انحراف آن، مجهز به سیستم هدایت مستقیم است.
  • پاشندهها دارای آبدهی یکسان هستند.
  • بهره‌برداری و کنترل حرکت آبفشان خطی دشوارتر از آبفشان دوار است.

 

روش­های آبگیری دستگاه آبفشان خطی

  • آبگیری از کانال.
  • آبگیری از شبکه تحت فشار توسط لوله انعطاف پذیر.
  • آبگیری از شبکه تحت فشار توسط هیدرانت.

 

خط لوله آبرسانی

برای آبگیری

دستگاه آبفشان خطی

 

 

مطالعه بیشتر