محدودیت بافت خاک برای دستگاه آبیاری سنترپیوت

خاک به عنوان منبع ذخیره آب آبیاری و منبع تغذیه مواد غذایی گیاه مطرح می‌باشد. در پروژه ­های آبیاری تحت­ فشار، مشخصات خاک می­تواند در مواردی از جمله: انتخاب روش مناسب آبیاری، محاسبه عمق آب آبیاری، تعیین نیاز زهکشی، محاسبه نیاز آبشویی، تعیین نیازهای اصلاحی برای خاک­ های خاص، در نظرگرفتن تمهیدات خاص به منظور کنترل فرسایش، تعیین اثرات عوامل مختلف شیمیایی بر تجهیزات و در نظرگرفتن تمهیدات لازم برای کمینه کردن اثرات مخرب این عوامل تاثیرگذار باشد.

دستگاه سنترپیوت برای خاک ­های سبک با سرعت نفوذپذیری زیاد مناسب ­ترین وسیله آبیاری به شمار می­ رود. اگر این سیستم برای خاک­ های سنگین با سرعت نفوذ کم به­کار رود باعث ایجاد هرز­آب (به­ خصوص در محیط بیرونی منطقه خیس شده) می­شود، در چنین مواردی سرعت پخش می­ بایست طوری تعیین شود که مقدار آن در انتهای آبیاری از حدی که خاک می­تواند جذب کند بیشتر نشود.

مهم­ترین خصوصیات خاک اراضی طرح در جدول زیر ارایه شده است.

 

 پارامترهای مهم خاک در ارتباط با طراحی سیستم آبیاری

شــــرح واحد مشخصات
بافت خاک لومی

نفوذپذیری نهایی(I)

میلی­متر در ساعت ۱۳
رطوبت قابل استفاده در خاک(AW) میلی­متر در متر ۱۷۰
وزن مخصوص ظاهری(rb) گرم بر سانتی­مترمکعب ۴/۱
ظرفیت نگه­داری مزرعه (FC) درصد حجمی ۳۱
نقطعه پژمردگی(PWP) درصد حجمی ۱۴
میانگین هدایت الکتریکی (EC) دسی زیمنس بر متر ۵۱/۳
واکنش گل اشباع (pH) ۷۹/۷

 

با توجه به بافت خاک اراضی که طبق نتایج آزمایش خاک لومی می­باشد و مثلث بافت خاک، خاک اراضی برای کاربرد دستگاه سنترپیوت در محدوده خوب (Good) قرار می­گیرد و فاقد محدویت از نظر بافت خاک می­باشد.

مثلث بافت خاک و منحنی ­های نفوذپذیری خاک برای تعیین محدودیت دستگاه سنترپیوت  بر اساس تحقیقات کلر و مریام (۱۹۷۸) ارایه شده که می­ تواند به عنوان راهنما و شاخص مناسب مدنظر قرار گیرد.

مطابق شکل بالا برای خاک­ های حاوی بیش از ۶۰ درصد رس روش آبیاری با دستگاه سنترپیوت توصیه نمی­ شود. برخی از سازندگان معتبر این دستگاه در دنیا بیشینه میزان رس را ۵۰ درصد عنوان نموده ­اند بنابراین هنگامی که درصد رس در خاک زیاد می ­باشد در انتخاب روش مناسب باید دقت کافی را در نظر داشت.

افشانه ­ها برای خاک ­های با نفوذپذیری زیاد مناسب هستند در حالی­ که آبپاش ­های ضربه ­ای برای خاک­ های با نفوذپذیری کم تا متوسط استفاده می­ شوند. در بیشتر موارد آبپاش­ه ای ضربه­ ای فشار کم برای خاک ­های رسی و لومی رسی که در اثر برخورد قطرات آب نفوذپذیری آن­ها به­ شدت کاهش می­ یابد، مناسب نیستند. خاک­ ها به سه دسته زیر تقسیم می­شوند:

۱- خاک با نفوذپذیری زیاد تا متوسط : نفوذپذیری بیش از ۱۰ میلی­متر در ساعت

این خاک­ها مشکلی از نظر اندازه ذرات، شدت بارش و ذخیره سطحی ندارند.

۲- خاک با نفوذپذیری متوسط : نفوذپذیری بین ۵ تا ۱۰ میلی­متر در ساعت

شدت بارش برای این خاک ­ها بایستی پایین و قطر قطره­های آب کوچک باشد. ذخیره سطحی نیز اهمیت بیشتری دارد.

۳- خاک با نفوذپذیری کم : نفوذپذیری کمتر از ۵ میلی­متر در ساعت

در این خاک ­ها استفاده از سیستم سنترپیوت تا حد زیادی وابسته به ذخیره سطحی بوده و عمق کم آب باید با شدت بارش پایین روی سطح زمین پاشیده شود.

 

مطالعه بیشتر